Xôi cá cơm – món ăn sáng dân dã của người dân xứ biển Nha Trang
Hầu như xôi cá là món ăn trong tiềm thức của mỗi người dân Nha Trang vào buổi sáng dẫu có rời quê bao nhiêu năm, thay vì những món ăn vốn làm nên tên tuổi ẩm thực vùng biển ngọc như bún sứa, bánh canh chả cá…
Một hộp xôi hoàn chỉnh sẽ gồm có xôi nấu dẻo nhưng không nhão, rưới lên trên lớp mỡ hành, rồi cá kho, hành phi. Nếu ai ăn đậm vị thì cho thêm miếng nước cá trên mặt xôi.
Cá cơm trong món xôi sẽ có 2 loại để chế biến là cá cơm tươi hoặc cá cơm khô. Khi chảo dầu nóng, cho tỏi băm và ớt nguyên trái vào phi thơm. Tiếp theo cho vào chảo là nước mắm, đường, nước lọc rồi đảo đều. Sau cùng mới cho tiếp phần cá cơm khô hoặc cá tươi vào, đảo đều để cá thấm gia vị, và rim đến khi phần nước sệt lại.
Vì xôi cá chỉ những ai dân địa phương mới biết, nên hàng xôi không mọc đầy ắp đường phố, không có mặt khang trang ở đường lớn. Nhưng nếu vào ngẫu nhiên trong xóm nhỏ, nơi nào cũng có một, hai hàng xôi len lỏi.
Xôi cá tồn tại hiển nhiên cùng người dân Nha Trang đến mức từ học sinh, cô chú lao động nghèo đến những tầng lớp khá giả, đều có thói quen chọn nó để lót dạ ngon lành khởi đầu một ngày mới. Ai đi xa đều nhớ mùi vị đậm đà hao cơm, hao xôi của cá biển kho, mà ai xa lạ từng thử qua cũng nghiện món xôi cá kho hệt như người bản địa.
Đặc biệt ở xứ biển được mệnh danh “Hòn ngọc biển Đông” này, ngư dân còn ưu ái khi chọn món cá kho thường thấy trong xôi để mang ra khơi xa. Đi biển đánh bắt nhiều ngày, ngoài chuyện ăn đồ tươi sống chế biến ngay những gì mình bắt được, đồ dự trữ của họ là cá cơm kho. Thử tưởng tượng, sau hàng giờ chài lưới miệt mài, xới cơm trắng nóng hổi ăn kèm miếng cá kho mặn ngọt cay, mùi gạo thơm hoà mùi mắm cá dậy vị ngát mũi, ai mà không ăn liền mấy chén.
